React Advies & Training

Specialist voor professionele aanpak van verbale en fysieke agressie en het verhogen van mentale weerbaarheid.

Agressie op school en de rol van liefde in het onderwijs

18 feb 2019

Zwartgallige, op sensatiebeluste krantenkoppen schreeuwen op 5 december hun sinterklaasboodschap de lucht in.
‘Kwart docenten uitgescholden, geïntimideerd of geduwd door leerlingen’ en ‘Docenten voelen zich steeds minder veilig op school’.

Wie schrijft zoiets en met welk doel? Dat studenten en leerlingen in de nek hijgen van docenten als het hen even niet aanstaat?
Niet echt het sinterklaascadeau waar we op zitten te wachten! Maar goed, ook dat is tegenwoordig discutabel, want ieder jaar laait de discussie op en verhit dit gebruik de gemoederen. 

 

Het ‘sintcadeau’ van DUO, onderwijsonderzoek & adviesbureau laat ons geloven dat het zwaar gesteld is met docenten, sinds kinderen met leer-en gedragsproblemen het reguliere onderwijs bevolken. Ze bedoelen dan leerlingen van het vmbo, maar voor de eenvoud wordt het hele onderwijs in de zak van onze Goedheiligman gestopt. Nader beschouwd is dat niet zo blijkt uit meerdere onderzoeken, want er is geen toename te zien de afgelopen drie jaar. We mogen dit bericht dus met een korrel zout nemen. 

Maar hoe is het dan wel in onderwijsland? Mijn huidige studenten van het ROC spreken me keurig aan met ‘u’. Als ze het ergens niet mee eens zijn, mogen ze hun stem laten horen en luister ik er naar. Soms zijn we het niet met elkaar eens en ook dat kan. Dat betekent groei voor beide partijen. 

Ik heb ook te maken gehad met leerlingen die minder genuanceerd waren, gewoon omdat zij het vermogen niet hebben. Hun ‘taal’ is anders en vraagt om een andere benadering. Of daar meer agressie was? Zeker! Of ik me daar minder veilig door voelde? Nee. Het ging veel meer om frustratie agressie en sociale onhandigheid. Het zoeken naar een ietwat onbeholpen manier van contact leggen dat bemoeilijkt werd door een beperkte intelligentie in de puberleeftijd. Of door (thuis)omstandigheden die bepaald niet ideaal waren en hun sporen achterlieten.

Inmiddels is wetenschappelijk aangetoond dat kinderen die een of meerdere traumatische ervaringen achter de rug hebben, (on)zichtbare sporen meedragen die zich uiten in emoties, relaties en het leren. Een betrokken, zorgzame leerkracht kan het verschil maken voor kinderen. Wat dat is? 
 

Een wereld van emoties

Tijdens de training fysieke & verbale agressie & weerbaarheid werd ik herhaaldelijk bedankt voor mijn kwetsbaarheid. Kwetsbaarheid? Hoezo? Is het vertellen van een eigen verhaal of ervaring ‘kwetsbaar’? Blijkbaar wordt het wel zo ervaren. Emoties zijn ‘eng’, zeker als het gaat om gevoelens van angst, onmacht of woede. We hebben niet goed geleerd hoe hier mee om te gaan. Dus als een kind tegen je staat te schreeuwen, schreeuw je terug. Als een kind verdrietig is, wil je het troosten, maar vooral geen arm om de schouder, want dat zou wel eens kunnen duiden op (ongewenste) intimiteit. En wat moet je ermee als docent? Wat als jij geen antwoord hebt op de innerlijke schreeuw om hulp van een kind of student die zo verlangt naar een luisterend oor, een schouderklopje op zijn tijd en een compliment? 

Als er iets is wat ik geleerd heb in de loop van de jaren, is dat je geen bevlogen en betrokken docent kunt zijn als je niet oprecht van kinderen en jongeren houdt. Dat is voor mij de basale voorwaarde om dit werk te kunnen doen. Het houdt ook in: goed kijken naar jezelf. Durf te zeggen dat je zaken soms verkeerd hebt ingeschat en aangepakt, heb het lef om excuses aan te bieden in plaats van uitvluchten. Ben open en eerlijk. Sta naast je leerlingen in plaats van erboven. Lach met ze, troost ze, luister naar ze, toon oprechte belangstelling, ben nieuwsgierig naar hun mening en denkwijze.

De ervaring leert dat het herkennen van eigen emoties, het bespreekbaar maken en het leren hanteren ervan, in de communicatie naar elkaar een wezenlijk verschil kan maken. Het kan niet alle frustratie voorkomen, maar wel snel verminderen, waardoor ruimte komt voor de achterliggende reden. De technieken in de agressie- en weerbaarheid training waarmee ik heb kennisgemaakt zijn daarin ondersteunend en agressie verlagend. Ik ben ervan overtuigd dat liefde voor jezelf, je vak en leerlingen essentieel zijn in het voorkomen van agressie. 

Voordat de baard van de Sint met zijn Pieten voorgoed in de wilgen hangt, gezien zijn dalende populariteit, zou ik adviseren de sensatiezoekers van de media met hun sterk overtrokken negatieve berichtgeving over het onderwijs mee te geven in de zak van Piet. In plaats daarvan stel ik voor om 5 december uit te roepen tot Docent & Leerlingendag. Een dag om bewust stil te staan bij de relatie docent-leerling. Neem de tijd om elkaar die dag te verrassen met een geweldige surprise, nl. echte aandacht! Laat het de start zijn van iedere dag een wederzijds ‘zien’. Het is essentieel in de omgang met (kwetsbare) kinderen en jongeren. Of het nu het gedachtengoed is van Sinterklaas of Kerst: welk persoonlijk cadeau geef jij als docent aan je leerlingen?  


Zodat we volgend jaar met grote koppen op 5 december in de media kunnen lezen: 

‘Driekwart van de docenten heeft agressie teruggedrongen door training, inzicht en liefde voor het vak en leerlingen. Docenten voelen zich veilig op school.’

Door: Ida Dijkstra, agressietrainer en docent ROC

Ida Dijkstra verzorgt tevens de workshop 'Activerende didactiek voor agressietrainers' op het agressiecoach congres op 11 juni 2019 te Breukelen.

 

« Terug